Het supplement creatine

Creatine is een organische stikstofverbinding die van nature voorkomt in gewervelden. Creatine is een tussenproduct bij de energievoorziening van spier- en zenuwcellen. In het lichaam wordt creatine gevormd uit drie aminozuren: arginine, glycine en methionine. Creatine wordt bij mensen gemaakt in de lever. Creatine kan ook met het voedsel worden opgenomen. Biefstuk en zoute haring bevatten bijvoorbeeld ook creatine. Sporters gebruiken creatine om beter te presteren tijdens een sterke kortdurende krachtsinspanning. Het staat niet op een dopinglijst, omdat ook normale voeding creatine kan bevatten. Ook heeft creatine, in tegenstelling tot anabole steroïde, geen androgene werking.

????
Fitnessjunk.nl Betrouwbare informatie over fitness en bodybuilding

Wat is creatine?

Creatine is een energiefosfaat in poedervorm dat in kleine hoeveelheden ook in vlees zit. Eenmaal opgenomen zoekt het de cellen in de spieren, de organen en de hersenen op. Al die cellen hebben met elkaar gemeen dat ze het molecuul adenosine trifosfaat of ATP als energiebron gebruiken. Als dat molecuul is uitgeput, verandert het in adenosine difosfaat of ADP en adenosine monofosfaat of AMP. Creatine laadt AMP weer op tot ADP, en ADP tot ATP. ATP kun je zien als de accu van cellen, en creatine als een accu-oplader. Tijdens krachtinspanningen raken cellen door hun voorraad ATP heen. Creatine vertraagt dat proces. Dat betekent: meer lichaamskracht, langere sets en – daar zijn de onderzoekers nog niet van overtuigd – misschien ook meer uithoudingsvermogen.

Hoe groter de spiergroep, des te groter is het effect. Volgens de studies is de toename het duidelijkst bij de groter spiergroepen. De 1RM bij de squat neemt sterker toe dan de 1 RM bij het bankdrukken, en volgens sommige analyses is er nog steeds geen bewijs dat ook de armspieren profiteren van creatinesuppletie.(1) De vooruitgang in kracht die je met creatine kunt boeken ligt ergens tussen de vijf en tien procent.(2)

Is creatine alleen iets voor krachtsporters?

Ook sprinters, roeiers en misschien zelfs wielrenners hebben baat bij creatine. De bijdrage van creatine aan hun prestaties is wel minder dan die bij krachtsporters.(3)

Werkt creatine ook als je vegetariër bent?

Waarschijnlijk nog beter. Vegetariërs hebben minder creatine in hun spieren dan vleeseters. Gaan ze creatine gebruiken, dan bevatten hun spieren al snel evenveel creatine als vleeseters die creatine slikken. Vegetarische sporters die creatine gaan gebruiken ervaren daarom nog meer vooruitgang dan carnivore atleten.(4)

Verleert je lichaam zelf creatine te maken door suppletie?

Verleert je lichaam zelf creatine te maken door suppletie? Uit het bovenstaande kun je eigenlijk al afleiden dat dat waarschijnlijk niet het geval is, al zijn de onderzoekers er nog niet helemaal gerust op. Tot voor kort waren voedingswetenschappers bang dat spiercellen ‘lui’ zouden worden door creatinesuppletie. De cellen zouden op de lange duur het eiwit creatine transporter niet meer gaan aanmaken, en daardoor geen creatine meer kunnen opnemen. Volgens proeven waarbij jonge en oude mensen vier maanden lang creatine gebruikten was die vrees ongegrond. De aanmaak van het eiwit bleef constant.(5)

Het is misschien onverstandig om continu creatine te gebruiken. Hoewel de ‘luie spiercel-theorie’ aan kracht heeft ingeboet, is de ‘diabetes-2-theorie’ nog springlevend. Volgens die theorie kan langdurige creatinegebruik de kans verhogen op suikerziekte type 2. Daarbij maakt de alvleesklier nog wel insuline aan, maar verliezen de cellen langzaam maar zeker het vermogen om adequaat op die insuline te reageren. De cellen kunnen steeds minder goed glucose opnemen. Australische onderzoekers hebben ontdekt dat menselijke proefpersonen die creatine gebruiken een insulinespiegel hebben die dertig procent hoger is dan de insulinespiegel van niet-gebruikers.(6) Dierstudies wijzen in dezelfde richting.(7) De theorie is dat het lichaam verleert om nog goed op insuline te reageren als de insulinespiegel voortdurend hoog is. Onderzoekers die creatinegebruikers bijna twee jaar volgden hebben overigens niet gezien dat de gebruikers op wat voor manier dan ook in gezondheid achteruit gingen.(8) Toch is het inbouwen van perioden waarin je geen creatine gebruikt wellicht verstandig, in ieder geval totdat er meer duidelijkheid is. Een goede vuistregel in zulke gevallen is altijd time on = time off: de tijd dat je een middel gebruikt is gelijk aan de tijd dat je datzelfde middel niet gebruikt.

Waarom werkte creatine vroeger wel bij mij en nu niet meer?

Dat zou best wel eens kunnen komen omdat je meer koffie bent gaan drinken. Een kopje koffie bevat tientallen milligrammen cafeïne. Belgische onderzoekers hebben aangetoond dat een dosis van vijf milligram cafeïne per kilo lichaamsgewicht het prestatiebevorderende effect van creatine volledig teniet doet. De concentratie van creatine in de spier blijft weliswaar hoog, maar levert geen bijdrage meer aan het oplaadproces van de energiemoleculen ADP en AMP.(9) Als je honderd kilo weegt, dan heb je aan zeven koppen koffie genoeg om de extra creatine in je spieren volledig uit te schakelen. Het maakt trouwens niet uit waar die cafeïne vandaan komt. Of je de opwekkende stof nu binnenkrijgt van energiesupplementen, cola of thee, als je er teveel van binnenkrijgt doet de creatine niets meer.

????
Fitnessjunk.nl Betrouwbare informatie over fitness en bodybuilding

Werkt creatine alleen bij jonge mensen?

Sommige onderzoeken denken dat ouderen niets aan creatine hebben. Belgische bewegingswetenschappers schreven onlangs nog dat mannen die ouder waren dan 55 niet meer op creatine reageerden.(10) Canadese onderzoekers, die zeventigers met gewichten lieten trainen en daarbij een placebo of creatine gaven, zagen echter dat de creatinegroep meer vooruit ging in kracht en spiermassa dan de placebogroep.(11) Het verschil tussen beide studies zat hem in de opzet. De Canadezen lieten hun zeventigers primair met gewichten trainen, terwijl de Belgen voor hun 55-plussers een veelzijdig sportprogramma hadden gemaakt, met veel aandacht voor sessies op die fitnessfietsen die niet van hun plaats komen, hoe hard je ook je best doet. Voorlopig kun je daarom concluderen dat creatine werkt bij ouderen, als ze zich tenminste op de krachtsport concentreren.

Werkt creatine alleen bij mannen?

Er zijn nogal wat studies die beweren dat creatine niet bij vrouwen werkt.(12) Uit enkele recente studies blijkt echter iets anders: bij vrouwen werkt creatine wel, maar anders. De toename van het lichaamsgewicht blijft bij vrouwelijke creatinegebruikers achterwege, en ook de toename van de vetvrije massa, die onderzoekers bij mannelijke creatinegebruikers hebben gezien, komt niet voor. Maar de lichaamskracht neemt wel toe.(13)

Kan ik creatine gebruiken als ik wil afvallen?

Sommige sporters zweren erbij. Afvallen betekent teruggaan in kracht, en dat is voor de altijd op progressie gerichte krachtsporters verschrikkelijk moeilijk. Combinatie van een creatinekuurtje met een dieet ligt dan voor de hand. Uit proeven met trainende krachtsporters – die overigens niet op dieet stonden – is echter gebleken dat creatine het vetweefsel tegen afbraak beschermt.(14) Onderzoekers in de veehouderij weten dat al langer. Dieren die creatine hebben gekregen blijken na de slachting meer vet te hebben dan dieren geen creatine hebben gekregen.(15) Afvallen en creatine gaan dus niet samen.

Moet ik alles wat ik opbouw met creatine weer inleveren als ik ermee stop?

Nee. Voor één keer hebben de advertenties van de supplementenindustrie volkomen gelijk. Creatine is inderdaad een anabool, en onderzoekers weten inmiddels vrij precies hoe. Wie met gewichten traint bouwt meer van de samentrekkende eiwitstructuur myosine heavy chain op. Dat proces gaat sneller als je creatine gebruikt.(16) Training zorgt er ook voor dat de spier nieuwe spiercellen aanmaakt. Ook dat proces verloopt sneller als je niet alleen traint, maar ook creatine gebruikt.(17) De nieuwe spiercellen en de extra myosinestructuren blijven aanwezig als je stopt met de suppletie. Creatine draagt dus bij aan een duurzame spierontwikkeling.

Kan ik creatine ook gebruiken bij warm weer?

Sportwetenschappers adviseren atleten het gebruik van creatine bij hitte te staken, en in ieder geval geen intensieve inspanningen te verrichten bij hoge temperaturen als ze creatine gebruiken. Toen halverwege de jaren tachtig coaches in teamsporten zich realiseerden dat het aantal sporters dat ‘s zomers op het veld bezweek verminderde als de sporters voldoende dronken, liep het aantal sterfgevallen op sportvelden terug tot praktisch nul. Maar, ontdekten onderzoekers, toen in de jaren negentig de creatine de sport veroverde, zijn de sterftecijfers weer gaan stijgen. Creatine laat het lichaam meer vocht vasthouden zonder dat het lichaam dat extra water kan gebruiken. Daardoor kunnen sporters een tekort aan water hebben zonder dat ze het in de gaten hebben.(18) Intensieve inspanning, hitte en creatine gaan niet samen, concluderen onderzoekers. Ze adviseren daarom sporters het gebruik bij hitte minimaal een dag voor de training of wedstrijd te staken.

Kan ik door creatine mijn spieren scheuren?

Hetzelfde mechanisme waardoor creatine gevaarlijk is bij warm weer, vrezen onderzoekers, speelt misschien een rol bij het scheuren, verrekken of verkrampen van spieren bij creatinegebruikers. Toen onderzoekers 26 footballspelers onderzochten die dagelijks gemiddeld tien gram creatine gebruikten, vonden ze geen aanwijzingen daarvoor.(19) Ook andere studies vonden geen verband. Je moet daarbij wel bedenken dat die onderzoeken gaan over uitstekend begeleide spelers. Ze worden er door hun trainers van doordrongen dat ze dagelijks minimaal drie liter water naast hun gewone voeding moeten drinken. Zo voorkomen ze dat de creatine vocht aan het lichaam onttrekt.

Wat is ‘injecteerbare creatine’?

Neoton is een injecteerbaar creatinepreparaat, dat artsen soms aan hartpatiënten geven om hun kansen op de operatietafel verhogen. De Italiaanse dopingonderzoeker Raffaele Guariniello meldt dat het preparaat inmiddels ook in de sport circuleert, en dat sommige Italiaanse voetbalclubs er hun spelers mee injecteren. Guariniello, die zich baseert op interviews met spelers, onderzoekt een verband tussen het preparaat en het opvallend hoge aantal Italiaanse profvoetballers dat zeldzame zenuwziekten als ALS krijgt. Profvoetballers hebben veertig keer zoveel kans op de dodelijke ziekte als niet-voetballers, blijkt uit de statistieken die Guainiello heeft verzameld.(20)

Wat is vloeibare creatine?

Een geweldig preparaat, marketingtechnisch gezien. Volgens marktonderzoekers zijn vloeibare supplementen het helemaal. Bedrijven verdienen spectaculaire resultaten met liquid vitamins, liquid glucosamine en liquid protein. Economen verwachten dat de liquid-trend zal overslaan naar andere takken van de voedingsindustrie, en dat er vroeg of laat een vruchtensappenfabrikant sinaasappelsap op de markt zal brengen dat liquid orange heet. Liquid creatine of creatine serum is een voedingstechnologisch hoogstandje, volgens de makers. Die beweren dat ze de creatine hebben opgesloten in bolletjes van onoplosbare moleculen, die voorkomen dat de creatine in de vloeistof uit elkaar valt, maar er wel voor zorgt dat de creatine beter door het lichaam wordt opgenomen. De Amerikaanse supplementenonderzoekers Kreider, Tarnapolsky en Willoughby vertelden op de Experimental Biology Meeting van 2003 dat ze bij gebruikers van creatine serum geen enkel effect op de concentratie van ATP en creatine in de spieren konden ontdekken – ook niet bij proefpersonen die enorme hoeveelheden namen.(21) Ook als proefpersonen een hele fles opdrinken gebeurde er niets. Marketingtechnisch is vloeibare creatine al perfect, maar aan de fysiologische kant is er dus nog ruimte voor verbetering.

Hoe neem ik creatine het beste in?

Na of tijdens de training, samen met snelle suikers – zeg maar: glucose of gewone kristalsuiker, in de vorm van frisdrank, vruchtensap of gewoon fruit. Als je kijkt naar de concentratie creatine in de spieren werkt inname met suikers minstens 56 procent beter dan het verspreid over de dag innemen van kleine porties zonder suiker.(22) Zeker als je je creatine na de training neemt kun je die het beste oplossen. Opgeloste creatine wordt door het lichaam beter opgenomen, en leidt na inname tot een hoger ‘piek’ in het bloed dan vlees of een andere vaste vorm.(23) Het ziet er naar uit dat, als die ‘creatinepiek’ samenvalt met een piek van glucose en insuline in het bloed, de spieren de creatine nog beter opnemen.(24)

Die oplossing kun je wel het beste zelf maken en daarna meteen opdrinken. Creatine valt in vloeibare vorm snel uit elkaar. Waar je de creatine in oplost, dat maakt niet zoveel uit. Als het maar niet warm is. Sommige deskundigen zeggen dat zure dranken zich er niet voor lenen omdat die de creatine zouden aantasten, maar het is nooit onderzocht of dat werkelijk zoveel uitmaakt. Erg waarschijnlijk is het niet. In de menselijke maag komt creatine ook in contact met zoutzuur. In ieder geval wel van belang is de hoeveelheid suikers. Een gram per kilo lichaamsgewicht, adviseren de meeste studies.

Hoe kan ik wel sterker worden door creatine maar niet zwaarder?

Dat kan niet. Maar als je voor een wedstrijd niet met die extra kilo’s vocht wilt rondzeulen, kun je die kwijtraken door op tijd met de inname van creatine te stoppen. De ervaring leert dat het lichaamsgewicht dan veel sneller terugloopt dan de kracht. Na zes weken zijn de creatineconcentraties in de spier nog steeds niet terug op het niveau dat ze hadden voordat de suppletie begon.(25) Precieze richtlijnen zijn nog niet geven. Je zult zelf moeten experimenteren om te achterhalen wanneer je het beste met de suppletie kunt stoppen.

Hoeveel creatine heb je nodig?

Volgens het hierboven geciteerde onderzoek houdt een onderhoudsdosis van twee gram de creatineconcentratie in de spieren net zo goed op peil als een onderhoudsdosis van vijf gram. Spieren gaan veel zuiniger om met creatine dan we denken.(26)

Kun je allergisch voor creatine zijn?

Sommige sporters worden ‘raar in hun hoofd’ en afwezig als ze creatine slikken en vermoeden dat de oorzaak ligt in deze stoffen. Waarschijnlijk reageren ze op afvalstoffen in de creatine, en niet op de creatine zelf. Supplementen kenner Will Brink waarschuwde in 1999 nog voor stoffen als diciaandiamide en dihydrotrazines in sommige slordig gemaakte creatines. Diciaandiamide ontstaat als tussenproduct bij de winning van creatine uit dierlijke resten, en slordig werkende fabrikanten zouden verzuimen de stof weg te zuiveren. Dihydrotrazines zijn industriële afvalstoffen, waarvan sommige inwerken op de hersenen. In sommige analyses van creatinesupplementen blijken ze toch in het product te zitten.(27) Volgens de geruchtenstroom in het supplementencircuit vind je die ongewenste producten eigenlijk alleen in sommige goedkoop geproduceerde creatines uit Azië.

Kan creatine de ziekte van Creutzfeldt-Jakob overdragen?

Onderzoekers hebben dat wel eens geopperd.(28) Alles wat van runderen wordt gemaakt, kan de prionen bevatten die de dodelijke hersenziekte overdragen. Nu weten we inmiddels dat je daar, zelfs als je door een ongelukkig toeval creatine van een slordig werkende producent hebt gekregen, niet bang voor hoeft te zijn. Het productieproces is zo intensief, dat de kans verwaarloosbaar klein is dat de prionen het proces overleven.

Is creatine slecht voor de nieren?

Theoretisch zou dat kunnen. De nieren moeten het ‘afgewerkte’ creatine in de vorm van creatinine uitscheiden. Er zijn enkele gevallen bekend van creatinegebruikers die last van hun nieren hebben gekregen. Maar een theorie en paar gevallen zijn nog geen bewijs. In een kleine studie naar sporters die soms al zes jaar achtereen creatine hadden gebruikt hebben onderzoekers geen aanwijzingen voor die theorie kunnen vinden.(29) Wie stopperiodes inbouwt en zorgt voor voldoende extra vocht zou zich geen zorgen hoeven maken. Als je zwakke nieren hebt, kun je beter eerst met je arts overleggen of creatine wel verstandig is.

bronnen/referenties

Bron: knkf (Willem Koert)

1 J Fam Pract. 2002 Nov;51(11):945-51.
2 Mol Cell Biochem. 2003 Feb;244(1-2):89-94.
3 Int J Sport Nutr Exerc Metab. 2003 Jun;13(2):173-83.
4 Int J Sport Nutr Exerc Metab. 2002 Sep;12(3):336-48.
5 Mol Cell Biochem 2003 Feb;244(1-2):159-66.
6 Ann Nutr Metab. 2003;47(1):11-5; Med Sci Sports Exerc. 2003 Jan;35(1):69-74.
7 Metabolism. 2002 Apr;51(4):518-22.
8 Mol Cell Biochem. 2003 Feb;244(1-2):95-104.
9 J Appl Physiol 2002 Feb;92(2):513-8; J Appl Physiol 1996 Feb;80(2):452-7.
10 J Appl Physiol. 2003 Aug;95(2):818-28.
11 Med Sci Sports Exerc. 2001 Dec;33(12):2111-7.
12 J Fam Pract 2002 Nov;51(11):945-51.
13 Int J Sport Nutr Exerc Metab. 2003 Mar;13(1):87-96.
14 J Appl Physiol 2002 Dec;93(6):2018-22.
15 J Anim Sci 2001 Dec;79(12):3075-80.
16 Med Sci Sports Exerc. 2001 Oct;33(10):1674-81.
17 Med Sci Sports Exerc. 2003 Jun;35(6):923-9.
18 Neurosurgery. 2002 Aug;51(2):283-6.
19 Med Sci Sports Exerc. 2001 Feb;33(2):183-8;
20 The Observer, 19-1-2003.
21 R Kreider , D Willoughby, M Greenwood, E Payne, G Parise, M Tarnopolsky. Creatine Serum supplementation has no effect on muscle ATP or creatine levels. Federation of American Societies of Experimental Biology Annual Meeting. April 15, 2003. San Diego, CA.
22 Int J Sport Nutr Exerc Metab. 2003 Mar;13(1):97-111.
23 J Sports Sci. 2002 Feb;20(2):147-51.
24 Am J Physiol. 1996 Nov;271(5 Pt 1):E821-6.
25 Int J Sport Nutr Exerc Metab. 2003 Mar;13(1):97-111.
26 Int J Sport Nutr Exerc Metab. 2003 Mar;13(1):97-111.
27 Pharmacol Res. 2000 Mar;41(3):255-64.
28 J Sports Med Phys Fitness 2001 Mar;41(1):1-10.
29 Int J Sport Nutr Exerc Metab. 2002 Dec;12(4):453-60.
verberg

1 Reactie

  1. sjors says:

    Welke creatine zorgt ervoor dat ik geen water vasthoudt?

Geef een reactie

Jouw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.